De case


Zowel de gemeente Borne als Hengelo brachten de ontwikkeling van de omgevingsvisie in als project voor Social Smart Governance. Met als centrale vraag of je social media, big data en high tech kunt inzetten om de visie van de samenleving op hun omgeving te krijgen.

In Hardenberg hebben ze voor dit onderwerp een spel ontworpen. Dat spel is digitaal te spelen en er is een hardcopy-variant van. Beiden zijn veelvuldig ingezet via reclamecampagnes (de digitale versie) en op bijeenkomsten.

In het Hengelose Havengebied waar de gemeente de omgevingsvisie als pilot uitwerkte, kwam de vraag op of aanwezigen op de info-avonden eigenlijk wel een groep vertegenwoordigden. Zonder die vraag in dit specifieke geval onder de loep te hebben genomen, zijn we in de materie van sociale netwerkkaarten gedoken.

In Borne kwam die vraag ook expliciet op tafel. Hoe krijg je boven tafel wie je als relevant woordvoerder van een groep kunt beschouwen.

De Sociale Netwerk Kaart


Een sociale netwerkkaart maakt een sociaal netwerk inzichtelijk, het geeft aan wie met wie in contact staat. Dat kan om meerdere redenen van belang zijn. Wie is bijvoorbeeld een centraal persoon in een gemeenschap? Welke mensen staan met wie in contact? En zijn de reguliere woordvoerders voor een overheid ook eigenlijk wel de woordvoerders namens de groep voor wie ze het woord voeren?

Een aantal voorbeelden:
Tijdens een van de werksessies van het project Social Smart Governance is de vraag gesteld waar iedereen zijn kennis vandaan haalt. De vraag was open gesteld, de meeste mensen kozen voor instituten in hun antwoord. Als je deze input in een netwerkkaart zet, komt Saxion logischerwijs als centraal kennisinstituut uit de bus, want Saxion organiseert SSG. Maar ook werd duidelijk dat er richting kennisinstellingen in het zuiden van het land een lijntje loopt. Eentje maar. Het kan handig zijn te weten waar iedereen connecties mee heeft. Het kan ook nuttig zijn na te denken over dat ene lijntje in het zuiden. Wil je die in stand houden of is dat niet zo noodzakelijk.

Sociale netwerkkaarten kunnen voor een gemeente bijvoorbeeld van belang zijn om te zien of de woordvoerder van een dorp, wijk of organisatie ook de centrale persoon van die eenheid is. Het zou zo maar kunnen dat de voorzitter van Plaatselijk Belang bestuurlijk gezien de woordvoerder is, maar dat de klusjesman van het buurthuis veel meer als de centrale persoon van de buurt gezien wordt.


AVG


Tot begin 2018 was het mogelijk vanuit Facebook of Twitter iemands netwerkkaart in beeld te brengen. Strengere privacy-regels hebben er toe geleid dat dat niet meer kan. De discussie over privacy leidt er ook toe dat een meer handmatige manier om een netwerk inzichtelijk te krijgen minder vanzelfsprekend verloopt. We hebben met tests in Borne en Hengelo ervaren dat mensen niet zo maar meer bereid zijn namen en emailadressen door te geven. “Waar heb je dat voor nodig” en “Ik geef die informatie niet door aan de gemeente” werden geregeld als antwoord gegeven op de vraag om informatie.

In Borne hadden een ambtenaar van de gemeente en een centrale persoon uit het sociaal cultureel werk tien namen gegeven die volgens hen het meest actief waren in de gemeente. Die twee keer tien mensen hebben we vervolgens gevraagd ook weer tien namen te noemen, waaronder twee personen onder de 25. Die info leverde een netwerkkaart op, maar meteen ook en doorstart naar een tweede netwerkkaart: eentje voor jongeren.

We liepen daarbij tegen het probleem op dat lang niet iedereen (via mail) namen wilde doorgeven. Daarnaast hebben we ons de vraag gesteld of de vraag wellicht helderder geformuleerd had moeten worden. In Hengelo heeft de gemeente een verbeterde versie uitgeprobeerd: heldere vraag, op kleinere geografische schaal, face to face gesteld. Dat had aanzienlijk betere resultaten.

Netwerkkaart Borne



Doorstart in Hengelo


In Hengelo was er vooraf geen centraal aanspreekpunt. Daarom is als eerste stap een mail naar het centrale mailadres van de wijkraden gegaan met (na uitleg over het doel, mensen betrekken bij de omgevingsvisie) de vraag vijf namen te noemen “van personen, ondernemers en/of organisaties, die zich actief inzetten voor het buitengebied van Hengelo. De volgende stap is dat wij deze partijen vragen hetzelfde te doen. Hierdoor verwachten wij een goed beeld te krijgen van het actieve netwerk in het buitengebied en uiteindelijk van heel Hengelo.”

De wijkraden reageerden met vijf namen, die vervolgens ook weer benaderd zijn. Uiteindelijk leverde dat een breed palet op van mede-wijkraadleden tot ondernemers tot actieve bewoners (bijv. werkgroep voor onderhoud gebouwen). In de (geanonimiseerde) netwerkkaart zie je dat bepaalde namen vaker door diverse personen zijn genoemd. Voor het Hengelose project zijn de grotere bollen interessante startplekken voor informatie. De uitschieter naar boven kan ook belangrijk zijn. Er leidt maar één draadje naar toe, maar het is wel weer een extra netwerkje.
 

Doorontwikkelen

De sociale netwerkkaart heeft het in zich om op meerdere manieren nuttig te zijn. Zo is de netwerkkaart ingezet tijdens het slotsymposium van het onderzoek Social Smart Governance. Deelnemers werd bij aanmelding gevraagd hun interessevelden aan te geven, gerelateerd aan de workshops tijdens het symposium. Dat gaf inzicht in wie waar voor kwam, maar het leverde ook netwerkmogelijkheden op tijdens het symposium. Je kon zien wie dezelfde interesse heeft als jij. Als je zo’n kaart vervolgens interactief maakt kun je voor of na, maar ook tijdens een meeting makkelijk contact leggen met elkaar.
Dit kan een heel werkbare tool opleveren voor organisatoren van symposia.

Met een stichting in Overijssel die veel aan participatie doet, zijn gesprekken gestart om netwerkkaarten niet alleen in te zetten om netwerken in kaart te brengen en interessevelden te koppelen, maar ook om te kijken of je veranderingen in netwerken ziet als je met projecten bewust op verandering aanstuurt. Een nulmeting, tussentijds meten en bij afloop nog eens keer, en dan kijjken of er verschillen optreden. Of kijken of verschillende aanpakken voor participatietrajecten ancre eindresulaten opleveren.

Inmiddels wordt ook nagedacht over het inzetten van netwerkkaarten in de zoektocht van een zorginstelling naar vrijwilligers. Als je de eerste- en tweedelijnsrelaties van bewoners in kaart brengt kunnen bewoners of hun verzorgenden een brede groep bereiken als iemand bijvoorbeeld behoefte heeft aan een wandeling of shampoo nodig heeft. Het is interessant te kijken wat zo’n netwerk – vooral als je dat uitrolt over een heel verzorgingstehuis – doet met het beschikbare arsenaal aan vrijwilligers en mantelzorgers.


Netwerkkaart Hengelo
 
Overwegingen achteraf
  • Sociale Netwerkkaarten geven een heel helder overzicht van relaties in netwerken.

  • Vanwege de AVG is het niet zo makkelijk meer data voor een social netwerkkaart te verzamelen. Mensen zijn niet meer zomaar bereid contactgegevens te verstrekken. Digitaal al helemaal niet, analoog, én met een helder ‘waarom’ zeker nog wel!

  • Twitter en Facebook hebben de tools om netwerken van anderen te maken afgeschermd voor publiek gebruik.

  • Je kunt ook netwerken opbouwen als je bijeenkomsten belegt. Als mensen zich daarvoor digitaal op (moeten) geven, kun je ze vragen vrijwillig wat extra gegevens te verstrekken.

Borne – Hengelo: Sociale Netwerkkaart

Je zou ook interesse kunnen hebben in

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *