De case
De gemeente Hardenberg is – net als andere gemeenten – op zoek naar de mening van de samenleving als basis voor de omgevingsvisie. Daarbinnen is Hardenberg specifiek op zoek naar de mening van jongeren.

Hardenberg heeft speciaal voor de omgevingsvisie een soort van spel (je kunt niet winnen) ontwikkeld waarbij deelnemers zelf hun favoriete dorp mogen ontwikkelen. Bouw je eigen buurt. De gemeente hoopte op die manier van verschillende doelgroepen een visie te ontvangen. Van het spel werd ook een hard copy gemaakt en de gemeente besteedde er veel aandacht aan. Er was veel media-aandacht en de avonden waarop het spel gespeeld kon worden in buurt- en clubhuizen werden goed bezocht.

Jongeren
Vraag is echter of je daarmee een brede groep uit de samenleving bereikt. ‘Gemeenten spreken bij burgerparticipatieprojecten vaak met dezelfde inwoners. Kort door de bocht gezegd zijn dat goed opgeleide, oudere, witte mannen’ zegt Debra Trampe, associate Lector Customer Insights aan de Hogeschool van Arnhem Nijmegen (HAN). Zij komt met voorstellen om verschillende groepen verschillend te benaderen.

Uit student-onderzoek van Janiev Maathuis kan geconcludeerd worden dat Hardenberg met name jongeren niet bereikt. De gemeente is wel actief op social media, met name ook om daar de jongeren tegen te komen, maar jongeren worden niet snel social media-vriendje van de gemeente. Niet snel? Niet! (Ook al denken ouderen daar vaak heel anders over onderzocht Kylie Leussink, maar het is gewoon niet stoer als je de gemeente volgt, onderzocht Daniëlle Alferink.)

Binnen SSG hebben we in Hardenberg gezocht naar een andere tone of voice. Te beginnen met het helemaal niet meer te hebben over de omgevingsvisie. We hebben jongeren de vraag gesteld waarom ze na hun studie terug zouden komen naar Hardenberg om zich daar te vestigen. Antwoord op die vraag geeft vermoedelijk net zo goed antwoord op de vraag wast een jongere vindt van zijn omgevingsvisie.

Discussie over de vraagstelling
Het bleek nog lang niet makkelijk deze vraag aan jongeren te stellen terwijl de gemeente ondersteunend is. Vanuit de politiek werd ook gedacht aan een jongerenraad, omdat daar ook wel belangrijke informatie uit zou voortvloeien. En de vraag ‘waarom kom je terug na je studietijd’ wilde de gemeente graag verbreed zien naar ‘waarom blijf je in Hardenberg wonen’ voor MBO-leerlingen en naast de scholen in de stad Hardenberg moesten ook de scholen in bijvoorbeeld Dedemsvaart betrokken worden. Op zich – zo hebben we vanuit creatief oogpunt bedacht – is er niets mis met al die gedachten. Maar je haalt er de kern van de gedachte misschien wel mee weg. Je zwakt de kracht van het idee misschien af. Het leek ons als SSG-team vooral een discussie op het vlak van top down of bottom up. Vanuit het onderzoek wilden we wel eens zien wat er gebeurt als je het echt bottom up maakt. Vanuit gemeentelijk belang werd toch vooral gekeken naar een groot mogelijk rendement.
We geven gemeenten het advies dit soort processen uit handen te geven en het bij een creatief team neer te leggen. Daar is – mits goed geselecteerd – vaak meer kennis en kunde, maar ook onafhankelijkheid aanwezig dan in de eigen organisatie.

Uiteindelijk is gekozen voor eerst op kleine schaal dit idee uit te werken. Tweer belangrijke doorslaggevende argumenten:
– eerst maar eens leren van de pilot
– onderdeel van het idee is dat er gevlogd wordt door influencers. Binnen de marge van één school kun je die invloedhebbende leerlingen wel aanwijzen. Maar je moet niet de fout maken te denken dat diezelfde jongeren ook influencer zijn op een andere school. Dat kan juist een averechts effect hebben.

De vraag uitgewerkt
Uiteindelijk is gekozen het project binnen het Vechtdalcollege te houden (kijk hier de digitale uitleg).
Deze havo- en vwo-school levert studenten af en dus is daar de vraag ‘waarom kom je na je studie terug naar Hardenberg’ relevant.
Opzet: een groep influencers is met die vraag de school ingegaan en maakte er een vlog over. Toen die vlogs een tijdje online stonden is uiteindelijk aan alle leerlingen van de hoogte klassen de vraag voorgelegd. In de pauze, in de kantine. Ze kregen een papiertje en mochten met drie steekwoorden hun antwoord geven.

Om de cirkel rond te maken zijn de antwoorden die gegeven zijn gerubriceerd in de thema’s van de omgevingsvisie zoals Hardenberg die gebruikt:
Mensen om mij heen
Vrije tijd
Fysieke leefomgeving (voorzieningen)
Eigen huis en buurt (het karakter van de buurt)
WerkHoe verplaats ik mij? (verkeer/vervoer)
Energie

Succes delen
Van het online zetten van de vlog is een persmoment gemaakt. De resultaten zijn gedeeld tijdens een raadsvergadering. Daarmee is ook bereikt dat anderen dan jongeren deelgenoot gemaakt zijn van de werkwijze, maar ook van de totstandkoming van de omgevingsvisie.

Randvoorwaarden
Om dit idee succesvol uit te werken moeten de gekozen vloggers echt de influencers zijn. Anders bereik je je doel niet. Docenten weten dat vaak wel, anders kun je een social netwerkkaart maken.
Ook is het belangrijk dat de vraag goed geformuleerd is. Een jongere moet zonder lang nadenken snel een antwoord kunnen geven. Dat geldt voor als hij ineens een camera op zich gericht krijgt (het vloggen) én als hij in zijn pauze in de kantine een paar steekwoorden moet opschrijven.
Geef aandacht aan de kwaliteit van de vlogs. Het moet in jongerenstijl zijn en niet door een onderkwaliteitsgrens zakken. Maak de resultaten bekend, dat wakkert de meningsvorming bij anderen weer aan. En koppel vooral ook terug aan de jongeren wat je met de gegevens doet. Dat is voor lange termijn weer verstandig.

Van het online zetten van de vlog is een persmoment gemaakt. De resultaten zijn gedeeld tijdens een raadsvergadering. Daarmee is ook bereikt dat anderen dan jongeren deelgenoot gemaakt zijn van de werkwijze, maar ook van de totstandkoming van de omgevingsvisie.

De enquête is door 220 leerlingen ingevuld en aan de gemeenteraad overhandigd. Zie de resultaten onder deze link.

Overwegingen achteraf
-Dat je als gemeente op social media zit, wil nog niet zeggen dat je in contact bent met jongeren
-Denk als overheid niet vanuit je eigen structuren en woordgebruik (
omgevingsvisie), maar communiceer vanuit ‘het hoofd’ van de samenleving (waarom kom ik na mijn studie hier terug).
-Betrek jongeren die invloed hebben, oip de middelbare school kun je dat snel te weten komen.
-Gebruik social media via de kanalen van dee jongeren en misschien moet je als gemeente wel helemaal uit beeld blijven.

Hardenberg: omgevingsvisie en jongeren

Je zou ook interesse kunnen hebben in